Przy porządkowaniu biżuterii trafiasz na jasny pierścionek albo łańcuszek i nie wiesz, czy to białe złoto, czy srebro. Najpewniejszą pierwszą wskazówką jest cecha probiercza, choć przy drobnej biżuterii może jej nie być, a sam kolor potrafi zmylić.
Cecha podpowiada więcej niż kolor, ale nie każdy wyrób musi ją mieć
- Złoto oznacza się m.in. próbami 585 i 750, a srebro m.in. 925 i 800.
- Brak cechy nie przesądza o falsyfikacie, szczególnie przy lekkich kolczykach.
- Kolor i ciemnienie nie dają pewnego rozstrzygnięcia, bo białe złoto często pokrywa rod.
- Przy wątpliwościach poproś jubilera lub urząd probierczy o badanie metalu.
Sprawdź liczbę i symbol, nie sam wygląd
Pod lupą cecha bywa maleńka, ale zwykle daje lepszą wskazówkę niż odcień metalu. W polskim oznaczeniu złota próba 585 odpowiada liczbie „3” przy symbolu z głową rycerza, a próba 750 liczbie „2”; srebro próby 925 ma oznaczenie „925 W”, a próby 800 „800 G”. Zestawienie polskich oznaczeń publikuje Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie.
Nie pomyl jednak cechy z dowolnym numerem wybitym przez producenta. Sam napis „585” może być oznaczeniem próby, ale przy ocenie przedmiotu znaczenie ma także towarzyszący mu znak. Jeśli wyrób pochodzi z zagranicy, jego oznaczenia mogą wyglądać inaczej, więc nie oceniaj go wyłącznie według polskiego wzoru.
Brak cechy na kolczyku nie musi oznaczać podróbki
Małe kolczyki często nie mają miejsca na czytelne oznaczenie, a polskie przepisy zwalniają część lekkich wyrobów z obowiązkowego badania i cechowania. Według informacji urzędu probierczego próg wynosi 1 g dla części ze stopu złota i 5 g dla części ze stopu srebra; przy kolczykach limit odnosi się do pojedynczej sztuki, a nie do pary. To wyjaśnia, dlaczego brak stempla w drobnym elemencie nie rozstrzyga sprawy.
W praktyce sprawdź zapięcie, wewnętrzną stronę obrączki i inne metalowe elementy, ale nie uznawaj braku cechy za dowód, że przedmiot jest bezwartościowy. Przy zakupie poproś sprzedawcę o dokument lub jasną informację o materiale. Sam znak „925” czy „585” bez wiarygodnego pochodzenia także nie daje pełnej pewności.
Rodowanie potrafi unieważnić test koloru i ciemnienia
Białe złoto często dostaje cienką warstwę rodu, która nadaje mu jasny, chłodny połysk. World Gold Council opisuje rodowanie jako typowe wykończenie białego złota. Dlatego świeży, srebrzysty wygląd nie potwierdza, że przedmiot jest ze srebra.
Podobnie z ciemnieniem: srebro może z czasem pokrywać się nalotem, ale czystość i stan powierzchni wpływają na to, jak szybko zmieni wygląd. Brak ciemnego nalotu nie dowodzi, że masz białe złoto, a żółtawy odcień w miejscu przetarcia może wynikać z odsłonięcia stopu pod powłoką rodową. Uważam, że testy oparte na kolorze są najwyżej podpowiedzią, nigdy werdyktem.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Widać „585” i cechę złota | Wyrób może być ze złota próby 585 | Porównaj znak z urzędową tabelą i sprawdź dokument zakupu |
| Na drobnym kolczyku brak cechy | Może mieć zastosowanie zwolnienie ze znakowania | Sprawdź opis sprzedaży lub poproś o potwierdzenie u jubilera |
| Biżuteria jest jasna i nie ciemnieje | Może być rodowanym białym złotem, ale sam wygląd nie wystarcza | Nie rozstrzygaj na podstawie barwy; sprawdź oznaczenia |
| Cecha jest nieczytelna albo budzi wątpliwości | Może być starta, nietypowa lub nieautentyczna | Zleć ocenę jubilerowi albo badanie w urzędzie probierczym |
Przy nieczytelnej cesze poproś o badanie, nie rób próby w domu
Magnes, ocet czy zarysowanie powierzchni nie potwierdzą próby złota ani srebra. Mogą za to uszkodzić biżuterię, szczególnie gdy ma powłokę, kamień albo delikatną oprawę. Bezpieczniej zacząć od lupy i dokumentów, a przy cennym przedmiocie przejść do profesjonalnej weryfikacji.
Okręgowy Urząd Probierczy opisuje badanie stopów metali szlachetnych metodą ICP-AES, czyli analizą składu z użyciem spektrometrii emisyjnej ze wzbudzeniem plazmą. To inny poziom pewności niż domowa ocena wyglądu; przy wyborze metody trzeba jednak uwzględnić, że badanie może wymagać ingerencji zależnej od procedury. Gdy liczy się potwierdzenie zawartości metalu, zapytaj urząd lub jubilera, jaką metodę zastosuje i czy będzie ona bezinwazyjna.
Najpierw cecha, potem decyzja o wartości
Jeśli rozważasz zakup, najpierw poprosiłbym o wyraźne zdjęcie oznaczenia i dokument potwierdzający materiał, zamiast dopłacać za sam chłodny połysk. Przy odziedziczonej biżuterii bez czytelnej cechy postawiłbym na ocenę jubilera lub urzędu, szczególnie gdy przedmiot ma dla Ciebie wartość sentymentalną albo wysoką cenę. Wygląd pomaga zauważyć różnice, lecz dopiero oznaczenie lub badanie pozwala oprzeć decyzję na czymś pewniejszym.
